Refrain from making NLP a pseudoscience

© 2012 Joost van der Leij

NLP & pseudoscience

Neuro-Linguistic Programming (NLP) is a controversial method for improving people’s lives. Some call NLP a pseudoscience, but they themselves seem to lack the scientific standing to make such a judgement.[1] The easiest way to counter any accusations of NLP being pseudoscience is to make it clear that NLP is not scientific. There are many valuable activities that are non-scientific like, for instance, philosophy. Although NLP practitioners claim that NLP help people to improve their live and many get paid to do so, everything is fine, as long as these NLP practitioners work on a no cure, no pay basis where the client gets to decide whether he finds talking to the NLP practitioner has been worth paying for. This doesn’t mean that these NLP practitioners won’t make unscientific statements. But as long as they refrain themselves from calling this a science it is okay. People make unscientific statements all the time and a great deal of unscientific statements in religion for example seem to improve some people’s lives. Nor is anything lost by saying that NLP is not scientific. Something classifying as not being scientific only means that it hasn’t properly been researched scientifically yet.

There are those of course who think that it has been scientifically proven that NLP doesn’t work. But this is a misrepresentation of research that has shown that there is no scientific support for certain claims made by NLP practitioners.[2] The lack of scientific support for claim A doesn’t imply that there is scientific support for not A as evidence against one hypothesis doesn’t imply evidence for a different hypothesis. It simply means that claim A, for now, is non-scientific. Besides the misrepresentations there is also the suggestion that such research has been flawed:

“The 6 categories of errors found in the literature include lack of understanding of the concepts of pattern recognition and inadequate control of context, unfamiliarity with NLP as an approach to therapy, lack of familiarity with the NLP meta-model of linguistic communication, failure to consider the role of stimulus-response associations, inadequate interviewer training and definitions of rapport, and logical mistakes”[3]

All in all this makes NLP an interesting case for a conceptual analysis of pseudoscience, non-scientific and unscientific. Especially because Hollander, a prominent Dutch NLP practitioner, is claiming to have scientifically proven that NLP works.[4] This article will argue that Hollander’s endeavour is exactly the kind of behavior that substantiates claims that NLP is pseudoscience and that he ought to refrain from such activities. I will first investigate what the characteristics of pseudoscience are and how it relates to non-science and unscientific. Based upon these findings the article of Hollander will be analysed to see how it measures up against the criteria for pseudoscience. We will see that it fits the bill unfortunately. Finally, I will conclude that it is better to refrain from such pseudoscientific activities as they are neither helping science nor the field of NLP.

Pseudoscience, unscientific and non-science[5]

The most commonly used definition of pseudoscience is:[6]

(1)

it is not scientific, and

(2)

its major proponents try to create the impression that it is scientific.

Pseudoscience is distinctive from non-science and unscientific. Non-science is a subject matter that has not (yet) been investigated by scientists. A certain remark is unscientific if science has proven something that contradicts it. Many NLP practitioners make unscientific remarks. Nevertheless this has no bearing on the scientific status of NLP. So far there are no scientific proofs that contradict NLP practices. If only for the fact that even though NLP is no science, sound NLP practitioners hold the principle that nothing in NLP ought to contradict science and if something is in NLP is found to contradict science it has to be removed from NLP. Even critics of NLP claim: “NLP may be seen as a partial compendium of rather than as an original contribution to counseling practice and, thereby, has a value distinct from the lack of research data supporting the underlying principles that Bandler and Grinder posited to present NLP as a new and magical theory”[7]. So NLP is not unscientific but non-science. It only becomes a pseudoscience once major proponents of NLP create the impression that NLP is scientific while NLP is not scientific. It is precisely what Hollander does with his “scientific proof” of NLP.

There are a number of criteria to recognize pseudoscience. Something might lack falsifiability. “A sentence (or a theory) is empirical-scientific if and only if it is falsifiable”[8]. But these criteria do not cover all pseudosciences as some are falsified by science and are thus unscientific and still continue to present themselves incorrectly as a science. Furthermore, it is important to take paradigm changes into account because normal science may think that a revolutionary science is not falsifiable or has even been falsified by bad science. Nevertheless, pseudosciences still differ from science: “particular failures did not give rise to research puzzles, for no man, however skilled, could make use of them in a constructive attempt to revise the [pseudoscientific] tradition”[9]. Basically, this means that failures within a field ought to give rise to interesting puzzles. Puzzles which will inspire other researchers to revise their theories or practices. One valuable addition is that science doesn’t concern itself with a single research, but only with much larger research programs[10].

Another approach to show the criteria that make something a science is look at the epistemic norms that make a science. These norms are:[11]

  1. universalism, the idea that scientific claims should be impersonal and not depending on the qualities of the researchers.
  2. communality, the idea that scientists are part of a scientific community and not isolated individuals
  3. disinterestedness, the idea that a researcher has nothing to gain personally from the results of his research.
  4. organized scepticism, the idea that scientist ought to remain skeptical unless there is overwhelming evidence to the contrary.

Finally, there are a number of practical approaches to distinguish pseudoscience from science. Most of the time these take the form of checklist. One such a checklist is:[12]

  1. Belief in authority: It is contended that some person or persons have a special ability to determine what is true or false. Others have to accept their judgments.
  2. Nonrepeatable experiments: Reliance is put on experiments that cannot be repeated by others with the same outcome.
  3. Handpicked examples: Handpicked examples are used although they are not representative of the general category that the investigation refers to.
  4. Unwillingness to test: A theory is not tested although it is possible to test it.
  5. Disregard of refuting information: Observations or experiments that conflict with a theory are neglected.
  6. Built-in subterfuge: The testing of a theory is so arranged that the theory can only be confirmed, never disconfirmed, by the outcome.
  7. Explanations are abandoned without replacement. Tenable explanations are given up without being replaced, so that the new theory leaves much more unexplained than the previous one.

NLP made pseudoscience

To see whether Hollander’s research and publication make NLP a pseudoscience we need to establish that he is a major proponent of NLP who creates an impression that his NLP research and publication are scientific while they are in fact not. Hollander is in fact a prominent proponent of NLP. He has his own Wikipedia page which describes him as a well known national representative of NLP in the Netherlands and writer about NLP. He is founder of his own training institute, Institute for Eclectic Psychology which is one of the biggest NLP training institutes in the Netherlands.

If his research and publication turn out to be not scientific he then creates the impression that it is scientific while it is not. Not only is there the claim on the frontpage of the website of his training institute that references his research as the scientific proof of NLP, but his article is also structured according to guidelines for scientific publications. His article has an abstract. It makes references to scientific like methodologies such as Outcome Rating Scale (ORS), p-values, SPSS ARIMA and SPSS ANOVA. They all sound like terribly impressive scientific methods, thereby creating the impression of science and scientific research. The article has a list of references which is formatted according to scientific standards. In his biography he presents himself as the head of the research department of the Institute of Eclectic Psychology. If his research and article turn out not to be science at least he has done everything in his power to create the impression of them being scientific. To stress this even more he has submitted the article to a scientific peer reviewed journal, but it has been a long time since he has offered his article for publication without it being published. There is no update on whether his article has been rejected or what causes the delay in publication. It does give the first clue that something might be wrong with the science of the article.

The lack of sound science

Om dit artikel verder te lezen (5812 woorden) dien je eerst lid te worden van de TIOUW Club Je krijgt dan meteen ook toegang tot eBooks, CD’s en online video’s.

This entry was posted in Artikelen. Bookmark the permalink.
  • Jaap_Amesz

    Ik zou Jaap Hollander jouw artikel willen voorleggen, omdat je zijn naam noemt.
    Als je het artikel open plaatst op NLP Kring gooi ik er een mail uit naar Hollander.
    Of je geeft me toestemming dit artikel te copyen-pasten naar Hollander.

    Ben erg benieuwd wat Hollander erover te zeggen heeft. Een goede hoor en wederhoor kan een leerzaam gesprek opleveren.

    • admin

      Hier op de TIOUW club krijgen leden voorpublicaties van artikelen van mijn hand. Die zijn vaak nog in een “draft” stadium. In dit specifieke geval is het artikel al wel praktisch af. Misschien nog een keer doorlezen aan de hand van het commentaar dat hier gegeven wordt. Maar voor dit artikel heb ik een speciale bedoeling die de komende maanden onthuld wordt. En dan wordt het artikel ook 100% publiekelijk gemaakt.

  • Jaap_Amesz

    “So NLP is not unscientific but non-science.”

    Na 3x lezen snap ik het. NLP is geen wetenschap, maar aangezien het niet tegen reguliere wetenschap ingaat, is het niet per defintie onwetenschappelijk. De werking of NLP als nonwetenschap wel of niet werkt, is tot de dag van vandaag niet duidelijk bewezen of verworpen.

  • Jaap_Amesz

    subturfurge
    =
    foefje
    kneep
    kunstgreep
    streek
    stunt
    toer
    truc

    • admin

      Wat er met subterfuge vooral bedoeld wordt, is dat er sneaky “ik heb altijd gelijk” trucjes in zitten.

  • Jaap_Amesz

    “To stress this even more he has submitted the article to a scientific peer reviewed journal, but it has been a long time since he has offered his article for publication without it being published.”

    Over welk tijdschrift hebben we het? Ik mail de redactie wel even met de vraag waarom er niet tot plaatsing is overgegaan.

    • admin

      Journal of Counselling and Psychotherapy Research

  • Jaap_Amesz

    vis-a-vis = in vergelijking met

  • Jaap_Amesz

    “It especially raises doubt about how the participants were selected and whether this disjunction has been introduced in order to accommodate the participants.”

    Aangezien de deelnemers IEP cursisten zijn, is er al een voorkeur uitgesproken bij de deelnemers dat het IEP schijnbaar voor hen de beste keuze is om een cursus te volgen. Als je dan een test opzet met die mensen, dan zijn die mensen eerder genegen het IEP leuk en aardig te vinden en is de kans groot dat kritiek vermindert en de medewerking vergroot.

  • Jaap_Amesz

    “If participants have been recruited through contacts from the NLP training institute there might be a strong bias in favor of NLP with these participants.”

    Ah, oke dat was mij vorige post.

    “It could be that participating in the experiment is perceived by the participants to get some free training, a kind of gift and that they want to give something back and hence report better results than they would otherwise. All of this is unknown due to the fact that nowhere in the article it is discussed where the participants come from, how they were recruited and what they got out of it by participating.”

    Nou dan heb ik nieuwe voor je. Op de oude website stond het letterlijk aangekondigd. Helaas is die tekst door het vernieuwen van de IEP site verloren gegaan, maar het was iets in de trant van “Het IEP heeft een onderzoek gehouden onder haar cursisten en bewijst dat NLP wetenschappelijk getest is”.

    • admin

      Zoiets heb ik ook gelezen inderdaad.

  • Jaap_Amesz

    “Not only would any scientific proof of NLP let him to personal financial gains, but if it were he himself to proof this, it would make him even richer. In fact he is touting his “scientific proof” on his website and urges people to buy his trainings because he has “scientifically proven” NLP. Pseudoscience at its worst.”

    Jahoor, moet Joost nodig zeggen haha. De man wie het argument grijze ruimte opvoert om zo via een betere voorstelling van zaken klanten binnen te halen. Je kunt wel kritiek hebben op Hollander, maar jezelf zo’n hoog succespercentage geven zonder dat derden dit hebben bevestigd is net zo gammel.

    • admin

      Het grote verschil is dat ik nergens roep dat het wetenschappelijk bewezen is. Het noemen van percentages is prima zolang je er maar geen wetenschappelijke claims aan hangt.

      • Jaap_Amesz

        Dat is krom. Als de marktkoopman zegt “100% van mijn bananen blijven 2 weken geel!” en na 2 dagen zijn ze al bruin, dan is dat toch bedrog? Ook al zegt de bananenman niets over wetenschap, dan nog bedriegt hij je met een percentage wat niet klopt?

        • admin

          Uiteraard moet iedereen eerlijk zijn. De door mij genoemde percentages zijn dan ook helemaal correct. Maar correct genoemde percentages maken nog geen wetenschap. Ook claim ik nergens dat ik altijd deze percentages in de toekomst gegarandeerd kan bereiken. Het enige dat ik stel is dat ik X keer iets geteld heb in het verleden. Dat klopt volkomen en tegelijkertijd maakt dat nog geen wetenschap.

  • Jaap_Amesz

    “he doesn’t claim any preferred status as an authority whereby he is right on all accounts.”

    Haha over subtiel een ander neersabelen gesproken. :)

  • Jaap_Amesz

    Joost heb je al een reactie gehad van Hollander op dit stuk?

    Ik vind het rieken tegen smerigheid aan dit artikel. Je maakt prima punten in je wetenschap versus nonwetenschap verhaal. Vaak genoeg dacht ik ‘oh ja ff onthouden mocht ik ooit een critici tegenkomen’, maar je niet aflatende hoon naar Hollander met een soort van verkapte beschuldiging dat Hollander puur uit winstbejacht zijn artikel heeft gemaakt vind ik ver gaan.

    Nodig Hollander dan uit om te reageren. Dat is namelijk nogal moeilijk, aangezien dit artikel achter een betaalsite zit waar je een account voor nodig hebt.

    Mijn compimenten voor je scherp geschreven tekst. Nergens ben je heel lelijk, maar toch maak je een concurrent subtiel af. De vraag is hoeveel gelukkig het mij zal maken als ik die vaardigheid van je kan overnemen.

    • admin

      Dit is geen wetenschappelijk artikel, maar op zijn best een wetenschapsfilosofisch artikel. En binnen de filosofie worden toch echt veel hardere noten gekraakt in filosofische artikelen.

      • Jaap_Amesz

        Ik heb op de universiteit het boek van Popper moet lezen, waarvan ik de titel niet eens meer kan herinneren. :) Wat ik me wel herinner is dat na WW2 de wetenschap dmv taal structuur wilde aanbrengen om zo een escalatie naar WW3 te voorkomen. Taal is dus niet alleen bij NLP belangrijk.

        • Jaap_Amesz

          Popper is een beroemde filosoof toch? Tenminste dat beweerde mijn docent toen. Ik weet er weinig van af verder.

  • Jaap_Amesz

    http://www.iepdoc.nl/wat-is-nlp/

    Je zou mij ermee helpen als je met net zo’n inzet als je het “Hollander onderzoek” tot in detail uiteenzet, bovenstaande link zou analyseren.

    Ik vind het ‘Wat is NLP’ verhaal van het IEP namelijk ijzersterk. Je hebt weleens tegen me gezegd dat er van alles niet aan klopte. Bij deze nodig ik je van harte uit om te vertellen wat er allemaal niet aan klopt. Afgaande op het ‘Wat is NLP’ verhaal interesseert een cursus bij het IEP me enorm, het is alleen jammer dat Hollander op geen van mijn 3 mails ooit antwoord heeft gegeven en dat Lucas Derks aangaf niet met me te willen mailen en dat de klantenservice van het IEP me niet toe wilde laten tot de eendaagde Farrelly dag.

    • admin

      Zolang je als instituut het geen probleem vindt om leugens te vertellen in het kader van je marketing kan je altijd een overtuigend verhaal houden. De kunst is om, precies zoals ik het doe, “brutally honest” te zijn zoals de Engelsen dat zo mooi zeggen en dan overtuigende marketing te produceren.

      Omdat het zo’n enorme lap tekst is, zal ik eens kijken of ik het stukje bij beetje kan analyseren en van commentaar voorzien op NLP Kring.

  • Jaap_Amesz

    Thx. Ik waardeer het zeer.